GALICIA | LETRAS GALEGAS
Begoña Caamaño, a forza da razón dende a escola ao xornalismo nas Letras Galegas
REDACCIÓN | Begoña Caamaño, homenaxeada polas Letras Galegas, foi moitas mulleres nunha, unha persoa que viviu só 50 anos e que sabía moi ben onde residía a forza da razón, da que fixo uso en moitas ocasións, desde o patio do colexio ata a súa adultez como xornalista de raza que exerceu con pensamento crítico, verificación rigorosa e responsabilidade social.
Era grande de tamaño, de pensamento e en todos os sentidos, di a EFE a súa irmá Bea, que sentía unha profunda admiración por esa nena valente e honrada con horas vividas pedindo xustiza baixo o sol e reivindicacións que moitos fixeron súas. É esa nena-muller á que se rende homenaxe nas Letras Galegas de 2026.
«Levabámonos moi pouquiño, apenas un ano. Non calaba xamais. Todo o que tiña que dicir, dicíao, e cando tiña que discutir algo, discutíao con paixón, sempre mantendo a súa posición. Ela, o que cría, tiña que soltalo. Non o podía evitar».
Todo o tempo foi feminista, mesmo cando nin sequera se daba conta de que a súa actitude tiña un nome. E xusta tamén. «Na rúa, no colexio, nos xogos con outros nenos. Cando algo lle parecía inxusto, explicaba as súas razóns e asumía o que tivese que asumir detrás diso. Sempre tiña un porqué e unha razón para dar, para alegar fronte a algo que consideraba que se estaba dicindo erroneamente, e sempre con visión feminista».
É por iso que non entendía en absoluto o motivo polo que alguén tería que estar encasillado nun comportamento estándar e desde moi pequena Begoña reivindicouse como un ser «sen límites» e moi galeguista, «cento por cento do país».
Practicaba ademais, segundo Bea, un «nacionalismo universalista» e defendía o seu firme e inerme decisión de «manterse» coa súa cultura, coa súa identidade propia e, por suposto, coa súa adorada lingua.
Nunca sentiu escritora a autora de ‘Morgana en Esmelle’ e ‘Circe ou ou pracer do azul’ e foi reporteira por casualidade, tras cursar estudos de Maxisterio para non ocasionar un «dispendio» nunha familia de catro fillos ao trasladarse a estudar a outra cidade.
«Pagar estudos fose era complicado», conta Bea. Un día viu un anuncio de Radio Noroeste que organizaba unha especie de escola, pasouse por alí, collérona e tardou dous días en namorarse dese oficio. «Daí xa non saíu nunca máis», rememora a irmá, que engade que na súa profesión foi «tremendamente rigorosa e foi tremendamente honesta».
O seu dominio da linguaxe como ávida lectora (con 9 anos xa se empapaba de Homero) era rechamante. Foi precoz, moito, ao enfrontarse á Ilíada e á Odisea, pero tamén a Pérez Galdós, Rosalía de Castro, Miguel Hernández ou San Juan de la Cruz.
Hoxe Bea chamaríaa «friki» e naquela infancia quedaba pasmada ao vela gozar así. Hai un avó na familia que era contador e «contista» polo que as dúas sentían devoción e Begoña, orgullo.
Mari Carmen, a nai de Begoña e Bea, a esposa de Roberto, o pai, era outra amante dos libros e líalles poesía. José Mari, o compañeiro de Begoña morreu un ano antes de coñecerse que se lle adicaría o Día das Letras Galegas. Coidouna con esmero e amor cando ela enfermou dese cancro de páncreas que a levou. El -conta Bea- estaría encantado de «revivila» e de «celebrala».
Cando Begoña partiu, acababa de cumprir o medio século. Primeiro déronlle tres meses, logo chegaron a operala e cando todo parecía que remontaba, chegou a metástase e aí «foi rapidísimo». «Un golpe moi duro», pero agora volve estar «súper presente».
Bea imaxina a Begoña «flipada» con ser ela a elixida este 17 de maio por, unicamente, un par de obras «habendo tantos escritores e escritoras» cun volume elevado de publicacións. «Seguramente consideraría inxusto que lle concedesen esta homenaxe a ela no canto de outras persoas de maior traxectoria». Ler máis