DÍA DA CIENCIA EN GALICIA

Rodicio: "É fundamental o traballo conxunto entre a Universidade e a Administración"

O presidente da Real Academia Galega de Ciencias (RAGC), Juan M. Lema Rodicio, avoga por un gran pacto entre axentes políticos, sociais, económicos e académicos para garantir as condicións que lle permitan á ciencia e á tecnoloxía galegas avanzar de xeito competitivo. Durante a súa intervención no acto académico do Día da Ciencia en Galicia, Lema recoñeceu o esforzo da Administración por promover a estruturación do sistema científico galego, pero precisou que “compre dotarnos con urxencia de programas que permitan a atracción de talento, galego ou non, e que contribúan á dinamización e ao reforzamento dos grupos de investigación”. Neste sentido, insistiu en que é fundamental o traballo conxunto entre a Universidade e a Administración nun marco que permitira a incorporación estable de investigadores de nivel internacional. 

Ao acto, celebrado no Colexio de Fonseca, en Santiago de Compostela, asistiron, entre outras personalidades, a conselleira de Educación, Universidade e Formación Profesional, Carmen Pomar; a presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez; o reitor da Universidade da Coruña, Julio Abalde; o vicerreitor de Investigación e Innovación da Universidade de Santiago de Compostela, Vicente Pérez Muñuzuri; o vicerreitor de Planificación Académica e Profesorado da Universidade de Vigo, Manuel Ramos; o delegado en Galicia do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), Antonio de Ron; e o arcebispo de Santiago de Compostela, Julián Barrio. 

O presidente honorario da RAGC, Miguel Ángel Ríos, foi o encargado de glosar a figura do químico Tomás Batuecas Marugán, distinguido este ano como figura homenaxeada no Día da Ciencia en Galicia, coincidindo co 150 aniversario da creación da táboa periódica. Ríos, que foi alumno de Batuecas na Facultade de Química da USC na promoción 1959-1964, lembrou o “altísimo prestixio internacional” de quen foi un auténtico referente mundial na determinación dos pesos atómicos dos elementos químicos. 

Na homenaxe, á que acudiron cinco dos netos de Batuecas chegados de diferentes puntos de España, Ríos destacou entre os seus méritos ter logrado a excelencia investigadora a pesar das circunstancias adversas que o rodearon e, sobre todo, ser recoñecido unanimemente como o mellor no seu campo pola comunidade científica internacional. “Ao longo da súa traxectoria publicou 139 traballos, moitos para a súa época. Deles, o 35% foron en revistas de primeiro nivel, como Nature”, precisou Ríos. 

Batuecas foi incorporado á exposición “Científicos Galegos”, na que figuran todos os investigadores homenaxeados ata a data no Día da Ciencia en Galicia e que percorrerá institutos e colexios de toda Galicia. No día de hoxe, a mostra compartiu o claustro do Colexio de Fonseca coa titulada “Química para un mundo mellor”, patrocinada pola Axencia Galega de Innovación, a USC e cerca dunha vintena de empresas galegas do sector.  


Medallas e premios de investigación 

Durante o acto foron entregadas as Medallas de Investigación da RAGC a cinco científicos e científicas de prestixio en cada unha das súas cinco seccións, aos que Lema felicitou pola súa excepcional carreira, ao tempo que lles deu as grazas “por ser motor e exemplo para as novas investigadoras e investigadores”. 

Recibiron a distinción Xavier Labandeira, catedrático de Economía da Uvigo (Medalla Domingo García-Sabell Rivas); Carlos Diéguez González, catedrático de Fisioloxía da USC (Medalla Ánxeles Alvariño); Alfredo Bermúdez de Castro, catedra?tico de Matema?tica Aplicada da USC (Medalla Enrique Vidal Abascal); María Teresa Moreira, catedrática de Enxeñería Química da USC (Medalla Isidro Parga Pondal); e José Luis Mascareñas, catedrático de Química Orgánica da USC (Medalla Antonio Casares Rodríguez). 

Tamén se fixo entrega dos Premios de Investigación Ernesto Viéitez Cortizo, onde “particularmente este ano  a competencia foi moi forte, debido á calidade e cantidade dos traballos presentados”, segundo precisou o presidente da RAGC. O Premio de Investigación 2019 foi recollido polos autores da primeira análise xenética de castiñeiros monumentais no sur de Europa, que demostra que as primeiras prácticas de “domesticación instantánea”, é dicir, de cultivo mediante o enxerto, foron realizadas en Galicia, a principios do século XV. O equipo galardoado está liderado por Santiago Pereira e Ana María Ramos, investigadores do Grupo de Agronomía do Campus de Lugo da USC e conta coa colaboración de científicos franceses, italianos, andaluces, vascos e estremeños. 

O biólogo Juan Cuñarro, do Centro Singular de Investigacio?n en Medicina Molecular e Enfermidades Cro?nicas (CiMUS) da USC, recolleu o premio para investigadores mozos. O seu traballo identifica unha nova diana para terapias contra a obesidade e a síndrome metabólica en xeral, un grupo de afeccións relacionadas co risco de desenvolver unha enfermidade cardiaca e diabetes tipo 2. 

En ambas as dúas categorías foron entregadas hoxe mencións honoríficas. No caso do premio a investigadores sénior, a María Celeiro, en equipo con María Llompart, do Instituto CRETUS da USC. Na categoría de investigadores mozos, a Xabier García, do Departamento de Matemáticas do Campus de Ourense da Uvigo. Departamento de comunicación